Aşama 1: İç Danışman İncelemesi
Katılım bankaları, klasik bankalardan farklı olarak her yeni finansman ürününü fetva heyeti onayına sunmak zorundadır. Bu heyet, İslami finans kurallarına uygunluğu denetleyen bağımsız bir yapıdır.
Ürün henüz masada tasarım aşamasındayken bankanın iç danışmanı sürece dahil olur. Örneğin bir müşareke yapılı gayrimenkul finansmanı tasarlanıyorsa, danışman kâr-zarar paylaşım oranını, teminat mekanizmasını ve temerrüt halinde ne olacağını inceler. Bu aşama tipik olarak 2–3 hafta sürer ve sonunda bir “ön uygunluk notu” çıkar.
Aşama 2: Heyet Toplantısı
İç değerlendirme tamamlandıktan sonra ürün heyet toplantısına gider. Toplantılar ayda iki kez yapılır ve gündemde birden fazla ürün olabilir. Heyet üyeleri sunumu dinler, sorular sorar, gerekirse ek belge ister. Mudaraba gibi klasik yapılar için karar hızlı gelir; hibrit ürünler (örneğin murabaha + icara kombinasyonu) daha uzun tartışılır.
Aşama 3: Karar ve Duyuru
Karar çoğunluk oyuyla alınır. Onay çıkarsa banka ürünü lansman aşamasına geçirir. Ret ya da “revizyon” çıkarsa süreç Aşama 1’e döner. Onaylanan kararlar bankanın web sitesinde ve TKKB portalında duyurulmak zorundadır — bu, sektör içi bilgi paylaşımının en önemli kanallarından biridir.
Fetva heyetinin gücü, verdiği onaylardan değil; onay vermeden önce kurduğu inceleme sürecinin sağlamlığından gelir.
Pratikte Tıkanan Noktalar
- Maliyet nerede oluşuyor? En sık gündeme gelen soru budur. Kâr marjı mı, hizmet bedeli mi, komisyon mu — heyet buna netlik ister.
- Vekalet zinciri. Ürün birden fazla iştirak arasında dolaşıyorsa her adımda vekalet ilişkisinin belgelenmesi gerekir.
- Erken kapama. Müşteri sözleşmeyi vadesinden önce kapatırsa hangi bedelin geri döneceği önceden tanımlı olmalıdır.
Sonuç
Fetva onay süreci, ürünün müşteriye ulaşmadan önce içinden geçtiği en kritik denetim halkasıdır. Sürecin şeffaflığı ve öngörülebilirliği, hem kurumun uyum kapasitesini hem de sektör içi güveni doğrudan etkileyen unsurlardır.